TANIEC LATYNOAMERYKAŃSKI
SAMBA

Samba jest narodowym tańcem Brazylii. Oprócz samby ludowej istnieje również samba towarzyska, która oczywiście nie jest tańczona w grupach, lecz parami.

Pierwowzorów samby, zarówno wiejskiej, jak i miejskiej, należy szukać w rytmach i pieśniach niewolników afrykańskich. nazwa samba pochodzi prawdopodobnie od afrykańskiego słowa semba, które według jednych określa tańce pochodzenia afrykańskiego, wykonywane w oryginalnym ich stylu, odznaczającym się gwałtownymi ruchami ciała, połączonymi z wybijaniem rytmu nogami i solowym tańcem w środku grupy, wedle innych oznacza ono specjalny gest solisty, zapraszający do tańca następcę. Są także inni, którzy twierdzą, że nazwa ta odnosi się do ruchu bioder, Mimo, że do określenia tego ruchu istnieje odrębna nazwa umbigada. Rytm ludowych tańców brazylijskich oparty jest na afrykańskiej synkopie, formę stanowi zabawa w kole.

Nieodłącznym elementem karnawału w Brazylii jest właśnie samba. Do udziału w karnawale, który dla mieszkańców ubogich dzielnic Rio de Janeiro, zwanych Morros, stanowi cel marzeń, jego uczestnicy przygotowują się przez cały rok w specjalnych szkołach zwanych escolas de samba. Łączą się oni w odrębne grupy reprezentujące często zaskakujące, fascynujące formy wiejskiej samby. Tańczą w rytmie wybijanym na perkusyjnych instrumentach, jak bębny i różnego rodzaju prymitywne i hałaśliwe akcesoria: garnki, kawałki metalu, szkła, blaszanych pralek itp. Rytmy są niezwykle podniecające, a w ich wydobywaniu nikt nie może dorównać tym nie kształconym artystom perkusji.

W przeciwieństwie do tańczonej w miejscu rumby i cha cha cha, samba jest tańcem progresywnym, ruchowo przestrzennym. w Europie i pozostałych częściach świata samba jest tańczona w ujednolicony sposób. Tylko w Brazylii, jej ojczystym kraju, samba grana jest w bardziej zróżnicowany sposób, w różnych tempach.

Samba jako taniec towarzyski posiada kilka charakterystycznych cech: sprężysty, „resorujący” ruch ciała (bouncing movement) występujący w figurach podstawowych. Ruch ten uzyskuje się przez zginanie i prostowanie kolan; wahadłowy ruch ciała stosowany w niektórych figurach bardziej zaawansowanych (pendulum steps); ruch bioder, które wysuwa się do przodu i do tyłu (hips action, pelvis action) w figurach typu „walk”.

Cha cha cha jest jeszcze tańcem zbyt młodym, aby można było mówić o jego historii i tradycji. Wprawdzie podniecające dźwięki i rytmy maracas, bongoes, slaves rozbrzmiewają w Europejskich lokalach tanecznych od lat czterdziestych, lecz melodie i rytmy cha cha cha pojawiły się w Stanach Zjednoczonych i w Europie dopiero w latach pięćdziesiątych. Forma taneczna cha cha cha została ustalona po raz pierwszy w roku 1953.

Cha cha cha wywodzi się z tańca mambo, który jest kombinacja afrokubańskiej muzyki i amerykańskiego jazzu . W mambo rozróżniano trzy rodzaje rytmów : single, double i triple. Z ostatniego rodzaju rytmu – triple mambo narodził się nowy styl tańca cha cha cha, który jest ostatnią ewolucją triple mambo. Właściwą cechą taneczną cha cha cha są chassés i nowe figury typu challenge, polegające na oddzielnym tańczeniu, oraz, co nie jest rzadkością, skłanianie tancerki do powtarzania ruchów tancerza. Najbardziej istotnym składnikiem cha cha cha jest silna interpretacja rytmiczna. Utalentowani tancerze pod wpływem dobrej muzyki akcentują rytm silną akcją nóg i przyswajają sobie automatycznie charakterystyczny ruch ciała, zwany w tańcu bouncing movement.

Cha cha cha zaliczamy do kategorii tańców Ameryki Łacińskiej. Tańczy się go prawie w miejscu, nie dookoła sali. Tancerz może prowadzić tancerkę ciałem, rękami, jedną ręką lub wcale jej nie prowadzić, nie trzymając w ogóle (patrz postawa i trzymanie). Styl i sposób tańczenia cha cha cha zmieniały się już kilkakrotnie. Początkowa akcja staccato, polegająca na ostrym zginaniu i prostowaniu kolan, została zastąpiona pod wpływem nowego stylu utworów muzycznych na łagodniejszą, lecz w dalszym ciągu bardzo rytmiczną akcję nóg.

Cha cha cha jest tańcem bardzo lubianym i popularnym. Redakcja jednego z tygodników tanecznych rozesłała do większych młodzieżowych klubów tanecznych w Zachodniej Europie ankietę, w której m.in. postawiono pytanie jakie tańce podobają się młodzieży najbardziej. Wbrew wszelkim przewidywaniom okazało się, że najwięcej zwolenników ma cha cha cha, a dopiero na dalszych miejscach wymieniono najmodniejsze tańce beatowe. w wypowiedziach podkreślano, że cha cha cha fascynuje nie tylko rytmem, ale że jej pięciokrokowy zestaw narzuca pewną dyscyplinę inwencji ruchowej i urozmaica tańczenie.

Rumba, podobnie jak wiele tańców Ameryki Łacińskiej powstała pod wpływem rytmów, pieśni i tańców pierwszych niewolników afrykańskich, którzy około 400 lat temu zostali przywiezieni na wyspy karaibskie, głównie na Kubę.

Słowo „rumba” odnosi się na Kubie do tańca ludowego i jest pochodzenia hiszpańskiego. Ludowa rumba jest tańcem w wysokim stopniu erotycznym, pełnym gwałtownych i wijących się ruchów bioder, ramion i korpusu. Jest ona również na Kubie tańcem widowiskowym, wykonywanym przez solistki lub grupę dziewcząt na estradzie, albo popisowo na parkiecie przez parę tańczącą w pewnej od siebie odległości. Na Kubie tańczy się również rumbę towarzyską, ale nosi tam ona kilka odrębnych nazw: guaracha to taniec wykonywany w szybkim tempie, son i bolero tańczone są w tempie umiarkowanym lub wolnym. Mimo że son jako taniec towarzyski nie posiada wszystkich cech niepohamowanej rumby ludowej, zawiera takie elementy tańca afrykańskiego jak ruch nóg przypominający rozgniatanie karalucha (cucaracha), ruch bioder występuje tutaj bez udziału ramion (pozostałość z czasów pracy niewolniczej, podczas której pozwalano Murzynom śpiewać; Murzynki, które nosiły ciężary na głowie mogły tańczyć wtedy tylko biodrami), obroty w miejscu naśladujące chodzenie dookoła obręczy starego wozu, leżącej na ziemi. Rumba pojawiła się po raz pierwszy w Europie w latach 1927-1929, ściślej mówiąc – w Paryżu, gdzie była demonstrowana przez grupę kubańskich tancerzy produkujących się przy oryginalnej orkiestrze kubańskiej Don Baretta.

Muzyka i taniec nie zyskały godnego wzmianki powodzenia, ponieważ były jak na owe czasy, zbyt egzotyczne. Inaczej było jednak w Stanach Zjednoczonych. w latach trzydziestych, podczas prohibicji, „spragnieni” Amerykanie wyjeżdżali na wycieczki dookoła wysp Morza Karaibskiego oraz na urlopy na Kubę, gdzie nie obowiązywał zakaz picia alkoholu. Mieli oni możność częstego słuchania muzyki kubańskiej i oglądania kubańskich tańców. Poza tym Amerykanie byli przyzwyczajeni do oglądania tańców murzyńskich u siebie w kraju. W latach trzydziestych rumba dotarła również do tanecznej stolicy świata, do Londynu. Grała tutaj słynna orkiestra kubańska pod kierownictwem Don Aspiaza. Ale i tutaj, podobnie jak w Paryżu, muzyka spotkała się raczej z chłodnym przyjęciem.

Rozwój towarzyskiej rumby można śmiało przypisać – nieżyjącemu już dzisiaj – słynnemu londyńskiemu nauczycielowi tańca Pierre Laffite’owi, znanemu w świecie tanecznym pod pseudonimem „Monsieur Pierre”.

Od kilku lat na wszystkich turniejach tanecznych, włączając w to turnieje o mistrzostwo Europy i mistrzostwo świata, tańczy się tylko rumbę kubańską.

PASO DOUBLE

Paso doble, dawniej nazywane: hiszpański one step, jest, jak wynika z nazwy – tańcem hiszpańskim. Mimo że paso doble tańczy się w turniejach tanecznych parami, to jednak styl i charakter w jakim jest ono wykonywane, oddaje w pewnej mierze atmosferę areny walki byków corridy de toros.

Muzyka paso doble jest hiszpańska. Utwory muzyczne paso doble, dostosowane do tańca, składają się przeważnie z dwóch części. Część pierwsza, marszowa, podkreślona licznymi pasażami trąbek i fanfarami, obrazuje wejście na arenę wszystkich uczestników walki z bykiem. Część druga bardziej delikatna i melodyjna, odzwierciedla samą walkę. Muzyka paso doble pisana jest w takcie 2/4 lub 6/8, czasem 3/4. w turniejach tanecznych nie gra się utworów muzycznych paso doble pisanych w takcie 3/4.

Paso doble, tańczone obecnie na zabawach i dansingach w Hiszpanii przypomina bardziej modny swego czasu w niektórych krajach Europy Marschtanz niż taniec hiszpański. Paso doble jako taniec towarzyski na co dzień powinno być proste, nie skomplikowane i wykazać dużą powściągliwość i umiar. Postawa tancerza ma wyrażać dumę, tancerki – żywość.

Wytrawni tancerze turniejowi potrafią olśnić widza, układając swój taniec w taki sposób, aby zgodnie z nastrojami wywołanymi przez dobrą muzykę taneczną odtworzyć kolejno wszystkie kontrastowe akcje areny walki z bykiem: dumną defiladę marszową uczestników walki; szybkie poruszenia banderilleros, wbijających w kark byka małe włócznie zakończone haczykami; kłucie byka przez konnych pikadorów; estetyczne, zgrabne i eleganckie toreadora, drażnienie byka płachtą, unikanie ciosów jego rogów, dziękowanie za aplauz po udanych akcjach, igranie z niebezpieczeństwem i pogardę dla tego niebezpieczeństwa – wreszcie pchnięcie szpadą i śmierć byka. Paso doble turniejowe nie powinno zawierać ruchow tancerzy cygańskich i tancerzy flamenco, którzy używają swoich ramion dla wyrażania dzikości i podniecenia.

Charakter paso doble objawia się głównie w rytmicznej prostocie muzyki marszowej. Tanecznym wyrazem paso doble jest ogień walki, a nie głośna, chałaśliwa wesołość, stłumione opanowanie we wszystkich ruchach, a nie bezładne rzucanie się we wszystkich kierunkach i chaotyczne wymachiwanie rękami. Mimo że paso doble nie ma charakterystycznych dla tańca murzyńskiego ruchów bioder, afrykańskiej synkopy, zostało one zaliczone do konkurencji tańców Ameryki Południowej. Przypuszczalnie stało się to także dlatego, że w tańcach standardowych para nigdy nie tańczy rozdzielona.

Historycy tańca towarzyskiego: P. J. S. Richardson i A. H. Franks, zgodnie twierdzą, że już na początku naszego stulecia pojawiły się pierwsze nieśmiałe sygnały rewolucji tanecznej, którą zapoczątkowała młoda generacja, odrzucająca stereotypowe formy tańczenia i technikę taneczną opartą na zasadach tańca klasycznego. Zwłaszcza konwencjonalny wzór „śmiertelnie poważnych tańców zespołowych” nie odpowiadał już młodzieży wielkomiejskiej. Niecierpliwie odrzucała ona tańce, które były uprawiane przez klasę wyższą i średnią i które nie odpowiadały nowym upodobaniom ludzi żyjących w czasach kiełkującej demokracji. Dziećmi rewolucji tanecznej i prekursorami nowoczesnego tańca towarzyskiego były: two step i one step, pochodzące ze Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej.

W późniejszym czasie taniec ten przerodził się w swing a następcą swinga był jitterburg. Młodzi tancerze z Harlemu uważali, że ten rodzaj muzyki musi znaleźć odbicie taneczne w ekspresyjnych ruchach i akrobatycznych ewolucjach. Podnoszono więc partnerki wysoko w górę, przerzucano je przez barki, przez biodra itp. Ten rodzaj tańca wywołał w londyńskich lokalach tanecznych nie tylko szok, ale także i przerażenie. Konserwatywni Anglicy nie mogli pogodzić się z tak ekscentryczną formą tańca i próbowali drogą zakazów i restrykcji nie dopuścić do jego rozpowszechnienia. Na nic jednak się zdało, nowe szaleństwo ogarnęło tańczące masy, szczególnie młodzież.

Praktyczni, mimo swego konserwatyzmu angielscy nauczyciele tańca znaleźli jednak dobre rozwiązanie. Grupa wybitnych fachowców. m.in. Miss Bradley, M. Pierre, Victor Silvester i Alex Moore, opracowała „salonową” wersję jitterbuga, usuwając z tańca akrobatyczne figury, pozostawiając jednak nie naruszony rytm taneczny, który tak fascynował tańczących. Wersję tę opublikował w roku 1944 angielski nauczyciel tańca towarzyskiego, słynny Victor Silvester, o którym A. H. Franks pisze, że jest „… żyjącym symbolem wzrostu popularności tańca towarzyskiego wśród mas”.

Główne zasady jive’a, bo pod taką nazwą pojawiła się nowa wersja jitterbuga, wytrzymały próbę życia i trwają do dzisiaj. Jive jest już klasycznym tańcem jazzowym, który wpływa na powstawanie nowych szaleństw tanecznych. Wszystkie one są przelotnymi zjawiskami, jive jednak trwa i coraz to pięknieje, wzbogacany o nowe pomysły ruchowe.

Istnieją trzy style, trzy różne sposoby tańczenia jive’a. Wybór jednego z nich uzależniony jest prawie zawsze od tempa, w jakim grany jest utwór muzyczny. Praktyka wykazała, że tańczenie dużej ilości kroków w szybkim tempie powoduje zmęczenie i że wygodniej jest zmniejszać ilość kroków tanecznych w miarę wzrastania tempa. Istnieje zatem jive w tempie wolnym,średnim i szybkim.

Każdy z tych sposobów tańczenia jive’a, bez względu na ilość kroków, mieści się zawsze w półtora taktu. Na początku dwa pierwsze kroki we wszystkich odmianach rytmicznych jive’a są takie same, ćwierćtaktowe. Pozostałe zmieniają się. Właściwy rytm taneczny jive’a zawiera synkopę. Jest trudny do uchwycenia i opanowania nawet dla muzykalnych osób. Zmiana rytmu dotyczy chassé (shuffle).

Salsa to słowo po hiszpańsku oznaczające sos lub smak, sugerujący pikantne i aromatyczne doznania, co w odniesieniu zarówno do tańca jak i muzyki można łączyć z faktem, że salsa w warstwie muzycznej łączy elementy różnych gatunków muzycznych, a w tanecznej kroki wielu innych tańców, przy czym doznania w obu tych przypadkach są pikantne i gorące.

Salsa w muzyce narodziła się w latach 1940–1970 z fuzji rytmów afrokubańskich i karaibskich pod dużym wpływem jazzu. Rozwijała się zarówno na Kubie, w Portoryko, Nowym Jorku, jak i innych krajach latynoskich regionu Karaibów.

Salsa czerpie z wielu różnych stylów i w rozmaitych miejscach rozwijała się pod różnymi wpływami. Duże zróżnicowanie spowodowało wyodrębnienie tak zwanych stylów salsy. Style te różnią się krokiem podstawowym, rytmicznym umiejscowieniem kroków (np. taniec na 1 lub 2) w muzyce, geometrią tańca (taniec po kole lub w linii), sposobem prowadzenia partnerki, ilością elementów akrobatycznych w tańcu, istnieniem bądź brakiem elementów solowych. Salsa na Kubie powstała jako połączenie tańca son z kubańską rumbą. Salsa w Portoryko rozwinęła się pod wpływem lokalnych tańców. Do Stanów Zjednoczonych zaś została przyniesiona przez imigrantów z regionu Karaibów (w większości z Portoryko).

Salsa jako taniec użytkowy, wykorzystywany do tańczenia w klubach na często zatłoczonych parkietach, ogranicza powierzchnię, po której porusza się para. W przeciwieństwie do turniejowych tańców towarzyskich, para tańcząca salsę nie przemieszcza się po całym parkiecie, tylko przez większość tańca zajmuje niewielki jego fragment.

Salsę przez większą część czasu tańczy się w parze. Jednak bardziej zaawansowani tancerze pozwalają sobie często na sekwencję improwizowanych kroków solowych w celu popisania się swoją umiejętnością tańca. Sekwencje takie określa się angielskim mianem shines lub shine steps. Tańczone są one głównie w stylach północnoamerykańskich czyli stylach cross-body. Kroki te powinny być właściwie umiejscowione w muzyce. Zazwyczaj należy wykonywać je w momencie gdy grę solową rozpoczyna sekcja perkusyjna a pozostałe instrumenty milkną. Pozwala to podkreślić rytm przez wykonywanie kroków na poszczególne uderzenia instrumentów perkusyjnych

Bachata pochodzi z Dominikany, wyspy Haiti na Morzu Karaibskim, dawniej zwanej Hispaniola lub Santo Domingo. Wyspa została skolonizowana przez Francję przez Napoleona przy udziale polskich legionistów.

W początkach XX wieku w wiejskich rejonach, na plantacjach trzciny cukrowej, gdzie produkowano rum, powstała muzyka zwana ” bachata ’, służąca do śpiewu rzewnych słodko- gorzkich pieśni. Później powstał taniec który nie pojawiał się w miastach, był uważany za zbyt prostacki. W latach 80-tych powstał współczesny taniec i muzyka „bachata”, która zawojowała dyskoteki, najpierw Dominikany, a potem całych Karaibów.

Taniec ten bardzo szybko przeniknął do klubów tanecznych Ameryki Północnej, skąd rozpoczął wędrówkę na cały świat. Najsłynniejszym zespołem bachatowym była grupa AVENTURA, z jej przebojem „Obsesion”, utrzymującym się przez wiele lat na liście najbardziej popularnych utworów do tańca.

Oryginalna bachata, zwana jest dominikańską lub tradycyjną . Tańczy się ją na ugiętych mocno nogach, w bliskim objęciu, a kolana partnerów wchodzą pomiędzy kolana drugiej osoby. Najbardziej charakterystyczna cechą jest szeroko rozkołysany płynny i łagodny ruch boczny bioder obojga partnerów, zbliżony do brazylijskiej lambady. Bachata, podobnie jak kubańska rumba, czy bolero daje poczucie niezwykłej bliskości i czułości tancerzy.

Tancerze w różnych krajach i rozmaitych środowiskach są bardzo kreatywni i poszukują stale czegoś nowego. Dzięki temu taniec przeobraża sie i wzbogaca o nowe elementy. W wielkich metropoliach, np. NY kształtuje się wielkomiejskie style :

– Urbanstyle bachata tańczone szybciej i ostrzej, z elementami hip- hop,

— Bachatango to styl stworzony przez tancerzy o spokojniejszym, bardziej romantycznym usposobieniu. Łączy kroki tanga argentyńskiego z zalotnym latynoskim kołysaniem i ocieraniem o siebie nawzajem biodrami

– Ballroom bachata- styl towarzyski – to styl kształtowany przez tancerzy turniejowych w sportowych szkołach tańca. Pełen jest eleganckich i sformalizowanych figur. Został stworzony jako urozmaicenie programu w szkołach tańca towarzyskiego.

– Bachata show style – to styl stworzony przez profesjonalnych mistrzów tańca latynoskiego na potrzeby turniejów, warsztatów i kongresów tanecznych i błyskotliwych pokazów. Jest bardzo szybki, pełen pokazowych , skomplikowanych figur i przejść akrobatycznych przewrotów i podnoszeń. Tancerze mogą wykonywać solowe kadencje w obrębie tańca.

KIZOMBA

Kizomba narodziła się w Angoli pod koniec lat 70. XX wieku. Jest połączeniem semby (prekursora samby) wraz z muzyką zouk z Karaibów Francuskich. Widać też w niej wpływy z innych krajów portugalskojęzycznych.

Kizomba – gatunek muzyki oraz styl tańca zyskał popularność w Portugalii, a później na parkietach pozostałych krajów europejskich. W piosenkach, śpiewanych głównie w języku portugalskim, ale również w ostatnim czasie we francuskich i angielskim, delikatna, romantyczna nuta przeplata się z rytmami afrykańskimi. Kizombę tańczy się w zmysłowy, delikatny sposób, w bliskim kontakcie między partnerami. Kizomba jest dość często uważana za rodzaj muzyki portugalskiej nie tylko ze względu na język, ale i jej popularność wśród Portugalczyków.

Taniec ten swą postawą nawiązuje do tanga, gdyż to po nim odziedziczył sztywną ramę oraz nieruchomy tors.

Kizomba portugalska różni się muzycznie od kizomby angolskiej, co wymaga od tancerzy dostosowania się do rytmu. Poza rytmem inne jest instrumentarium i tempo utworów. Dynamicznie rozwija się i staje się coraz popularniejszym klubowym tańcem. Dominuje w afrykańskich portugalsko języcznych koloniach. Europejskie centrum to Lizbona i jej przedmieścia gdzie znajdują się duże skupiska afrykańskich imigrantów. Obecnie kizomba szturmuje parkiety innych części Europy – teraz dotarła również do Polski!